Enneagram to psychologiczny model typów osobowości, który opisuje dziewięć odmiennych sposobów myślenia, odczuwania i działania w świecie. Stanowi popularne narzędzie samopoznania oraz rozwoju osobistego i zawodowego, pomagając lepiej zrozumieć siebie i innych. Wskazuje dziewięć podstawowych typów osobowości, z których każdy charakteryzuje się unikalnym zestawem mocnych stron, słabości, podstawowych motywacji i lęków kierujących zachowaniem.
Czy wiesz jednak, że Enneagram to znacznie więcej niż tylko dziewięć typów? W rzeczywistości każdy typ posiada trzy podtypy lub warianty instynktowne, które nadają osobowości większą głębię i wielowymiarowość.Dirk Cloete | Założyciel Integrative Enneagram Solutions
Przyjrzymy się: czym są instynkty, 27 podtypom Enneagramu, sposobom ich wykorzystania w rozwoju osobistym i zawodowym, temu, czym różnią się od podstawowych dziewięciu typów, skąd pochodzą oraz kim jest dr Claudio Naranjo (pionier wprowadzenia Enneagramu do współczesnej psychologii)
Enneagram opiera się na modelu dziewięciu odrębnych typów osobowości, z których każdy oznaczony jest cyfrą od 1 do 9. Każdy typ ma unikalny zestaw podstawowych przekonań, lęków, motywacji, pasji, wad i tendencji, które kształtują reakcje, zachowania i doświadczenia.
Claudio Naranjo, chilijski psychiatra, który wniósł istotny wkład w rozwój Enneagramu osobowości, opisuje wady jako „subosobowości” powstające w odpowiedzi na zranienia z dzieciństwa i przekształcające się w głęboko zakorzenione nawyki. Każdemu z dziewięciu typów Enneagramu przypisana jest inna wada: gniew, pycha, oszustwo, zazdrość, skąpstwo, wątpienie, łakomstwo, rozpusta oraz zapominanie o sobie. Wady te są również nazywane pasją danego typu.
Kolejny poziom subtelności wynika z połączenia trzech instynktów z 9 podstawowymi typami Enneagramu. Powstaje wówczas nowa struktura charakteru, którą nazywamy 27 podtypami.
Instynkty stanowią kluczową koncepcję w modelu Enneagramu. Wyróżniamy trzy grupy biologicznych napędów i instynktów: samozachowawczy, budowania relacji jeden na jeden (lub seksualny) oraz funkcjonowania w relacjach społecznych.
Te pierwotne siły są zakorzenione w ciele fizycznym i stanowią wrodzone dążenia do przetrwania, tworzenia więzi i przynależności, wpływając na zachowanie oraz procesy podejmowania decyzji. Ewolucja tych instynktów zapewniła nam przetrwanie i dobrostan zarówno jako jednostkom, jak i całemu gatunkowi. Są one nieodzowne dla ludzkiej egzystencji i kształtują sposób, w jaki odnosimy się do samych siebie, do innych oraz do otoczenia.
Te trzy podstawowe strategie przetrwania istnieją niezależnie od osobowości i leżą u podstaw naszych strategii życiowych. Choć nie zawsze jesteśmy ich świadomi, silnie wyznaczają one nasz fundamentalny sposób funkcjonowania. Wyobrażając sobie jeden z dziewięciu typów Ennea jako talerz z jedzeniem, instynkt jest strategią wyboru kolejności spożywania poszczególnych dań. Dotyczy to tego, co uznajemy za korzystne dla nas lub czego według własnego przekonania potrzebujemy, aby osiągnąć w świecie to, co niezbędne i pożądane. Podczas gdy jeden instynkt może dominować, drugi wywiera na nas wpływ, a trzeci jest zazwyczaj stłumiony.
Każdy instynkt charakteryzuje się odrębnym punktem skupienia uwagi i choć wszystkie trzy są stale obecne, jeden z nich staje się zazwyczaj dominujący i jest łatwiej dostępny, częściej wykorzystywany lub nadużywany. Instynkt stłumiony ma z kolei równie istotne znaczenie dla samorozwoju.
Claudio Naranjo sugeruje, że dominujący instynkt może być „słabością, która wygląda jak siła”, ponieważ bywa nadmiernie rozwinięty i sprawia wrażenie, że w pełni zaspokaja związane z nim potrzeby. Jednak gdy instynkt traci równowagę i ulega wpływowi usztywnionej osobowości, może nie być właściwie wykorzystywany i nie służyć rzeczywistym, nadrzędnym interesom jednostki.
Instynkty te były również badane przez współczesnych psychologów, takich jak Zygmunt Freud, Alfred Adler i Karen Horney, B.J. Fogg czy David Daniels, a także autorytety w dziedzinie podtypów lub instynktów Enneagramu, w tym Beatrice Chestnut, Uranio Paesa, Katherine Fauvre, Mario Sikorę, Dona Riso i Russa Hudsona.
Każdy z nas posiada instynkt samozachowawczy, który chroni ciało, jego życie oraz sprawne funkcjonowanie.
Instynkt ten skupia naszą uwagę na bezpieczeństwie fizycznym, biologicznym przetrwaniu, dobrostanie, bezpieczeństwie materialnym, stabilności finansowej i komforcie.
Niepokój lub stres mogą łączyć się z tym instynktem, skłaniając do oszczędzania lub gromadzenia energii i zasobów w odpowiedzi na wymagania otoczenia bądź innych osób.
Nazywany również: instynktem zachowania, konserwacji, instynktem SP
Każdy z nas odczuwa potrzebę zaznaczania swojej obecności w otoczeniu, tworzenia sojuszy i przekazywania cząstki siebie kolejnym pokoleniom – dosłownie poprzez przekazywanie DNA lub symbolicznie poprzez idee i pozostawianie dziedzictwa.
Ten instynkt koncentruje się na intensywności doświadczeń i relacjach jeden na jeden, określanych także jako relacje intymne lub głębokie relacje osobiste, skłaniając do aktywnego poszukiwania sytuacji obiecujących silne połączenie energetyczne z drugą osobą. Bywa czasami określany jako dominujący instynkt seksualny, co może być mylące, gdyż nie zawsze należy postrzegać go w kategoriach czysto seksualnych.
Nazywany również: instynktem transmisji, seksualnym, intymnym, instynktem SX
Każdy z nas ma w sobie instynkt społeczny nakierowany na harmonijne współżycie z innymi i budowanie bezpiecznych więzi. Prowadzi to do skupienia uwagi na interakcjach i relacjach w grupach społecznościowych oraz do wysokiej świadomości norm i hierarchii panujących w grupach. Instynkt ten kieruje energię na działania służące wspólnemu celowi lub dobru ogółu. Poniżej dowiesz się, jak podtypy Enneagramu wyjaśniają obserwowane różnice w zachowaniu i charakterze.
Nazywany również: instynktem nawigacji, grupowym, instynktem SO
Najnowsze osiągnięcia w dziedzinie badań neurobiologicznych potwierdziły silny i często niewidoczny sposób, w jaki te pierwotne instynkty dają o sobie znać we współczesnym społeczeństwie – na przykład jak postrzegane zagrożenie pozycji społecznej potrafi wywołać pierwotną reakcję walki lub ucieczki.
Badania neurobiologiczne sugerują, że poszczególne instynkty wiążą się z odmiennymi obszarami i układami mózgu regulującymi nasze zachowanie, emocje i procesy poznawcze. Na przykład instynkt samozachowawczy łączy się z brzusznomedialną korą przedczołową (vmPFC), która wspiera tworzenie wewnętrznej reprezentacji samego siebie oraz ocenę potencjalnych zagrożeń i nagród. Instynkt budowania więzi wiąże się z układami neuroprzekaźników modulującymi pożądanie seksualne, przyjemność i przywiązanie. Instynkt społeczny łączy się natomiast z układem neuronów lustrzanych (MNS), pozwalającym rozumieć i naśladować działania oraz emocje innych osób.
Podtyp to indywidualna struktura charakteru, która wyłania się, gdy pasja lub wada 9 podstawowych typów Enneagramu osobowości łączy się z biologicznym instynktem dominującym. W ten sposób powstaje 27 unikalnych podtypów.
Aby poznać swój podtyp, nie wystarczy powierzchownie wybrać dominującego instynktu i typu dominującego. Kwestionariusz Enneagramu integracyjnego iEQ9 został opracowany tak, by precyzyjnie określić ten unikalny profil jednostki. iEQ9 wykorzystuje trafny algorytm określania typu, który wewnętrznie i inteligentnie dopasowuje się do udzielanych odpowiedzi, skracając pulę z wymaganych 2000 pytań do zaledwie 175.
Ten unikalny model podtypów został zapoczątkowany przez Claudio Naranjo, który otrzymał 27 SŁÓW KLUCZOWYCH od swojego nauczyciela Oscara Ichazo. Naranjo rozwijał tę koncepcję przez ponad 40 lat badań nad ludzkim zachowaniem, psychometrii i pracy w grupach SAT.
Podtypy pokazują, jak dostosowujemy się do odmiennych sytuacji i wyzwań w oparciu o nasze potrzeby instynktowne.
Przykładowo:Niegdyś sądzono, że to skrzydła tworzą podtypy, jednak współczesne badania i niezliczone wywiady wskazują, że to właśnie 27 podtypów stanowi prawdziwy klucz do zrozumienia różnic między osobami o tym samym typie.
Typ przeciwny to podtyp Enneagramu, którego przejawianie się w zachowaniu odbiega od pozostałych dwóch podtypów danego typu. Podstawowa motywacja, podstawowy lęk, wada i pasja pozostają bez zmian, jednak typ przeciwny działa w sposób kontrastujący z typowym wzorcem swojego typu. Czasem może wręcz sprawiać wrażenie zupełnie innego typu.
Na przykład w typie 1 większość podtypów tłumi gniew wewnątrz, z wyjątkiem typu przeciwnego SX 1, który wyraża go bardziej gwałtownie. Podtypy typu Ennea 2 bywają bardzo pomocne, ale typ przeciwny SP 2 wykazuje większą niechęć do wyręczania innych. Podtypy typu Ennea 3 chcą eksponować swój wizerunek, podczas gdy typ przeciwny SP 3 ukrywa własne osiągnięcia. Podtypy typu Enneagramu 4 bardzo ekspresyjnie ujawniają emocje wewnętrzne, za to typ przeciwny SP 4 zachowuje większy stoicyzm. W typie Ennea 5 podtypy zachowują dystans, natomiast typ przeciwny SX 5 bywa bardziej romantyczny i emocjonalny. W typie Ennea 6, w obliczu lęku przejawianego przez inne podtypy, typ przeciwny SX 6 potrafi przeciwstawić się swojemu strachowi i rzucić się w niebezpieczeństwo. Podtypy typu Ennea 7 dbają przede wszystkim o własną radość, podczas gdy typ przeciwny SO 7 wykazuje większą skłonność do poświęceń dla dobra innych. Podtypy Enneagramu 8 buntują się przeciwko normom społecznym, a typ przeciwny SO 8 staje do walki w obronie innych. Podtypy typu Ennea 9 dążą do wygody i spokoju, podczas gdy typ przeciwny SO 9 to często pracoholik.
Typ przeciwny zazwyczaj radzi sobie ze swoim podstawowym problemem inaczej niż pozostałe dwa podtypy danego typu.
Dr Claudio Naranjo był psychiatrą, psychoterapeutą i autorem publikacji, uznawanym za jednego z pionierów wprowadzenia podtypów Enneagramu do współczesnej psychologii. Na jego pracę istotny wpływ miało doświadczenie psychoterapeutyczne i psychometryczne. Kształcił się w nurcie terapii Gestalt, akcentującej świadomość własnych uczuć i doznań w chwili obecnej. Stosował również obiektywne testy, takie jak MMPI (Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości), służące do pomiaru cech osobowości i zaburzeń. Metody te połączył ze swoją znajomością Enneagramu, tworząc całościowy model rozumienia ludzkich zachowań.
Wiedzę o Enneagramie i jego podtypach zdobył od Oscara Ichazo w Chile w 1970 roku, po czym przeniósł się do Kalifornii, gdzie uczył Enneagramu grupy terapeutów, pisarzy, artystów i osób poszukujących rozwoju duchowego. Opracował własne podejście do wykorzystania Enneagramu w psychoterapii i rozwoju osobistym.
Do znaczących osiągnięć Naranjo w obszarze Enneagramu należy powiązanie dziewięciu typów z konkretnymi zaburzeniami psychicznymi, szczegółowe opracowanie podtypów dla każdego typu oraz integracja Enneagramu z innymi teoriami i modelami psychologicznymi. Wyróżniał się imponującymi kwalifikacjami jako lekarz medycyny, psychiatra, psychoterapeuta, autor, pedagog i badacz. Naranjo był również założycielem Seekers After Truth Institute (SAT), organizującego warsztaty i wyjazdy poświęcone transformacji osobistej i przebudzeniu duchowemu.
Enneagram jest potężnym narzędziem rozwoju, otwierającym wgląd w najgłębsze lęki, motywacje i pragnienia. W ramach każdego z dziewięciu typów Ennea istnieją trzy odrębne podtypy, które wnoszą jeszcze więcej niuansów i złożoności do rozumienia siebie i innych.
Poznanie swojego podtypu oraz korzystanie ze wskazówek rozwojowych zawartych w raporcie iEQ9 pozwala precyzyjnie ukierunkować ścieżkę rozwoju osobistego lub duchowego, stanowiąc realne wsparcie w tej drodze. Ponieważ WADA naszego typu może objawiać się zupełnie inaczej, niż opisują to podręczniki, to właśnie charakterystyka podtypu ujawnia specyficzny sposób wyrażania tej wady.
Ponadto kluczowe znaczenie ma przywrócenie równowagi podstawowych instynktów. Często to właśnie praca ze stłumionym instynktem przynosi najgłębsze przebudzenie prowadzące do zrównoważonego i szczęśliwego życia.
Zrozumienie własnego dominującego instynktu i podtypu pomaga rozwijać samoświadomość, wspierać rozwój zawodowy i budować relacje interpersonalne. Dostrzegając, jak odmiennie ludzie wyrażają swoje instynkty, możemy usprawnić komunikację i pogłębić empatię wobec innych. Znajomość podtypu pomaga także w rozwoju osobistym i zawodowym poprzez poszukiwanie sposobów na zrównoważenie instynktów i ich zdrową ekspresję.
Badając trzy podtypy w ramach swojego typu Ennea, zyskujesz głębsze zrozumienie własnych unikalnych mocnych stron, słabości i ślepych punktów. Taka samoświadomość stanowi kluczowy pierwszy krok na drodze do rozwoju osobistego i duchowego.
Zrozumienie podtypów osób z Twojego otoczenia pomaga w nawigowaniu po relacjach i ich doskonaleniu. Przykładowo, jeśli jesteś w relacji z kimś o tym samym typie Ennea, lecz innym podtypie, z łatwością nauczysz się doceniać i szanować unikalną perspektywę i potrzeby tej osoby.
Rozpoznanie dominującego podtypu oraz praca nad integracją dwóch pozostałych pozwala uleczyć dawne zranienia i przekształcić negatywne wzorce. Przykładowo, Typ Dziewięć o podtypie samozachowawczym może mieć tendencję do unikania konfliktów i przedkładania wygody nad rozwój. Integrując podtyp społeczny i seksualny, uczy się mówić we własnym imieniu i odważniej realizować swoje pasje.
Każdy podtyp ma własną, unikalną drogę prowadzącą od wady do cnoty oraz specyficzne sposoby wyrażania istotowych darów. Zgłębiając przeszkody i tendencje swojego podtypu oraz sięgając po praktyki, które z Tobą rezonują, możesz pogłębić połączenie z tym, co duchowe, oraz wzmocnić poczucie sensu i celu w świecie.
Poznaj swój typ, podtyp i ścieżkę rozwoju w spersonalizowanym raporcie. iEQ9 to inteligentny, dynamicznie adaptacyjny kwestionariusz: pytania zmieniają się na podstawie Twoich odpowiedzi, dzięki czemu każda osoba odpowiada na 175 pytań wybranych z puli ponad 2000. Wypełnienie testu zajmuje około 30 minut, a Twój raport obejmuje profil Enneagramu, Twój podtyp (jeden z 27), Centra, wpływ obu sąsiadujących skrzydeł, Linie, Poziomy Integracji oraz sześć wymiarów Obciążenia. Rzetelność potwierdzona na próbie 63 944 osób w pięciu językach. Raporty od USD 60. Pełny zwrot środków w ciągu 30 dni, jeśli link do kwestionariusza nie został otwarty.
Wykonaj test Enneagramu