ÜÇ TEMEL İÇGÜDÜ VE 27 ENNEAGRAM ALT TİPİ

Enneagram Nedir?

Enneagram; dünyayı düşünmenin, hissetmenin ve deneyimlemenin dokuz farklı yolunu tanımlayan psikolojik bir kişilik tipleri sistemidir. İnsanların kendilerini ve başkalarını daha iyi anlamalarına yardımcı olan, kendini keşfetmeye, kişisel ve mesleki gelişime yönelik yaygın bir araçtır. Davranışları yönlendiren kendine özgü güçlü yönleri, zayıflıkları, temel motivasyonları ve korkuları bulunan dokuz temel kişilik tipini betimler.

Peki Enneagram'ın yalnızca dokuz tipten ibaret olmadığını biliyor muydunuz? Aslında her tipin, kişiliğe daha fazla derinlik ve nüans katan üçer alt tipi veya içgüdüsel varyantı bulunur.
İnceleyeceğimiz başlıklar: İçgüdülerin ne olduğu, Enneagram'ın 27 Alt Tipi, kişisel ve mesleki gelişimde nasıl kullanıldıkları, standart dokuz tipten nasıl farklılaştıkları, nereden ortaya çıktıkları ve Enneagram'ı modern psikolojiye taşıyan öncü Dr. Claudio Naranjo'nun kim olduğu.
Dirk Cloete | Kurucu, Integrative Enneagram Solutions
27 Alt Tip Nedir?

Enneagram, her biri 1'den 9'a kadar bir sayıyla temsil edilen dokuz farklı kişilik tipi modeline dayanır. Her tip; tepkilerini, davranışlarını ve deneyimlerini şekillendiren benzersiz bir dizi temel inanca, korkuya, motivasyona, tutkuya ve eğilime sahiptir.

Kişilik Enneagramı'nın gelişimine katkıda bulunan Şilili psikiyatr Claudio Naranjo, tutkuları çocukluk yaralarına tepki olarak oluşan ve derin yerleşik alışkanlıklara dönüşen "alt kişilikler" olarak tanımlar. Dokuz Enneagram tipinin her birine karşılık gelen farklı bir tutku bulunur: öfke, kibir, aldatma, haset, cimrilik, şüphe, doyumsuzluk, ihtiras ve kendini unutma. Tutkular aynı zamanda her tipin baskın yönelimi (passion) olarak da adlandırılır.

Üç içgüdü ile temel enneagram 9 Tipinin birleşimiyle bambaşka bir derinlik katmanı ortaya çıkar. Böylece 27 Alt Tip olarak adlandırdığımız yeni bir karakter yapısı şekillenir.

27 Alt Tip Nedir?
İçgüdüler Nedir?

İçgüdüler Nedir?

İçgüdüler, Enneagram modelinde kilit bir kavramdır. Biyolojik dürtü ve içgüdülerin toplandığı üç küme bulunur: kendini koruma, bire-bir bağ kurma (veya cinsel) ve sosyal ilişkilenme.

Fiziksel bedenimize kök salmış bu ilkel güçler; hayatta kalma, bağ kurma ve ait olma yönündeki doğuştan gelen dürtüler olup davranışlarımızı ve karar alma süreçlerimizi etkiler. Bu içgüdülerin evrimi, hem birey hem de tür olarak hayatta kalmamızı ve esenliğimizi güvenceye almıştır. İnsan varoluşunun temel bir parçasıdır ve kendimizle, başkalarıyla ve çevremizle kurduğumuz ilişkiyi şekillendirir.

Bu üç temel hayatta kalma stratejisi kişilikten bağımsız olarak mevcuttur ve yaşam stratejilerimizin merkezinde yer alır. Her zaman farkında olmasak bile temel varoluş biçimimizi güçlü biçimde yönlendirirler. Dokuz Ennea tipinden birini yemek dolu bir tabak olarak düşünürseniz içgüdü, o tabaktaki yiyecekleri hangi sırayla yiyeceğinizi belirleyen stratejidir. Bu durum, bizim için neyin iyi olduğuna veya bu dünyada arzu ve ihtiyaçlarımıza ulaşmak için neye gereksinim duyduğumuza dair inançlarımızla ilgilidir. Bir içgüdü baskın gelirken ikincisi belirgin bir etkiye sahiptir, üçüncüsü ise genellikle bastırılır.

Her içgüdünün kendine has bir odağı vardır; üçü de her an mevcut olmakla birlikte genellikle biri baskın hale gelir ve diğerlerine kıyasla daha kolay erişilir, kullanılır ya da aşırı kullanılır. Bastırılan içgüdü de kişisel gelişim açısından büyük önem taşır.

Claudio Naranjo, baskın içgüdünün "güçlü yön gibi görünen bir zayıflık" olabileceğini öne sürer; çünkü aşırı gelişmiş olabilir ve bu sayede o içgüdüyle ilişkili ihtiyaçları karşılıyor gibi görünür. Ne var ki içgüdü dengesini yitirdiğinde ve katılaşmış bir kişiliğin etkisinde kaldığında doğru biçimde kullanılamayabilir ve bireyin genel çıkarlarına gerçek anlamda hizmet etmeyebilir.

Bu içgüdüler Sigmund Freud, Alfred Adler, Karen Horney, B.J. Fogg, David Daniels gibi modern psikologların yanı sıra Beatrice Chestnut, Uranio Paes, Katherine Fauvre, Mario Sikora, Don Riso ve Russ Hudson gibi Enneagram alt tipleri veya içgüdüler konusunda uzman isimler tarafından da incelenmiştir.

İçgüdüler Nedir?
Kendini Koruma
KENDİNİ KORUMA
(SP) İÇGÜDÜSÜ

Her birimiz bedenimizi, yaşamını ve etkin işleyişini korumaya yönelik bir kendini koruma içgüdüsüne sahibiz. Dolayısıyla bu içgüdü; bizi fiziksel güvenlik, fiziksel hayatta kalma, esenlik, maddi güvence, finansal güvence ve konfora odaklar. Çevreden ya da diğer insanlardan gelen taleplere yanıt olarak kaygı veya stres bu içgüdüyle birleştiğinde enerjiyi ve kaynakları korumaya veya biriktirmeye yönelmemize yol açabilir.

Diğer adları: Koruma, Muhafaza Etme, SP İçgüdüsü

Bire-Bir
BİRE-BİR
(SX) İÇGÜDÜSÜ

Her birimiz kendimizi çevreye yansıtma, ittifaklar kurma ve nesiller boyu varlığımızı sürdürme dürtüsüne sahibiz; bunu doğrudan DNA'mızı aktararak ya da fikirlerimizi aktarıp bir miras bırakarak simgesel yolla yaparız. Bu içgüdü, deneyimlerin yoğunluğuna ve bire-bir ilişkilere odaklanır; bunlar yakın ilişkiler veya yoğun kişisel ilişkiler olarak da bilinir ve bizi başkalarıyla güçlü enerjisel bağlantılar vaat eden fırsatları aktif biçimde aramaya iter. Bu içgüdü kimi zaman baskın Cinsel içgüdü olarak da adlandırılır, ancak her zaman cinsel anlamda görülmemesi gerektiğinden bu adlandırma kafa karıştırıcı olabilir.

Diğer adları: Aktarıcı, Cinsel, Yakınlık, SX İçgüdüsü

Sosyal
SOSYAL
(SO) İÇGÜDÜSÜ

Her birimiz başkalarıyla iyi geçinmeye ve güvenli sosyal bağlar kurmaya yönelik bir sosyal içgüdüye sahibiz. Bu durum topluluk gruplarıyla etkileşimlere ve ilişkilere odaklanmayı, ayrıca sosyal gruplardaki normlar ve statü düzeylerine dair yüksek bir 'sosyal farkındalığı' beraberinde getirir. Bu içgüdü enerjisini ortak bir amaç veya toplumun ortak yararı doğrultusunda çalışmaya odaklar. Enneagram alt tiplerinin davranış ve karakterde gözlemlediğimiz farklılıkları nasıl açıkladığını aşağıda görebilirsiniz.

Diğer adları: Yön Bulma, Grup, SO İçgüdüsü

Nörobilim İçgüdüler Hakkında Neler Söylüyor?

Nörobilim İçgüdüler Hakkında Neler Söylüyor?

Nörobilim araştırmalarındaki güncel ilerlemeler, sosyal statüye yönelik algılanan bir tehdidin ilkel bir savaş ya da kaç tepkisini tetiklemesi gibi, bu ilkel içgüdülerin modern toplumda kendini ne kadar güçlü ve çoğu zaman görünmez biçimlerde gösterdiğini doğrulamıştır.

Nörobilimsel araştırmalar, her içgüdünün davranışlarımızı, duygularımızı ve bilişimizi düzenleyen farklı beyin bölgeleri ve sistemleriyle bağlantılı olduğunu öne sürer. Örneğin kendini koruma içgüdüsü, kendimize dair içsel bir temsil oluşturmamıza ve olası tehditleri veya ödülleri değerlendirmemize yardımcı olan ventromediyal prefrontal korteks (vmPFC) ile ilişkilidir. Bağ kurma içgüdüsü; cinsel arzuyu, hazzı ve bağlanmayı düzenleyen çeşitli nörotransmitter sistemleriyle bağlantılıdır. Sosyal içgüdü ise başkalarının eylemlerini ve duygularını anlamamızı ve taklit etmemizi sağlayan ayna nöron sistemi (MNS) ile ilişkilidir.

Nörobilim İçgüdüler Hakkında Neler Söylüyor?
Alt Tip Nedir?
Alt Tip Çarkı Şeması

Alt Tip Nedir?

Alt tip; kişilik temel enneagram 9 tipinin tutkusu ile biyolojik baskın içgüdü kaynaştığında ortaya çıkan kişisel karakter yapısıdır. Bunlar 27 benzersiz alt tip oluşturur.

Alt tipinizi belirlemek için yalnızca bir baskın içgüdü ve bir baskın tipi yüzeysel olarak seçmek yeterli değildir. Bütünleyici Enneagram iEQ9 testi, bireyin bu özgün ve benzersiz profilini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. iEQ9, yanıtlarınıza göre dahili ve akıllı biçimde uyarlanan ve gereken 2000 soruyu sadece 175 soruya indirip süreci hızlandıran doğru bir tipleme algoritması kullanır.

Alt tiplerin bu benzersiz modeli, 27 Anahtar Sözcüğü hocası Oscar Ichazo'dan alan Claudio Naranjo tarafından geliştirilmiştir. Naranjo bu modeli insan davranışı, psikometri ve SAT gruplarındaki araştırmalarıyla 40 yılı aşkın sürede olgunlaştırmıştır.

Alt tipler, içgüdüsel ihtiyaçlarımıza dayanarak farklı durumlara ve zorluklara nasıl uyum sağladığımızı gösterir.

Örneğin:
  • Kendini koruma içgüdüsüne sahip bir Tip Bir, mükemmellik motivasyonunu düzenli, pratik ve güvenilir olarak dışa vurabilir.
  • Bire-Bir içgüdüsüne sahip bir Tip Bir, mükemmellik motivasyonunu tutkulu, idealist ve reformcu olarak dışa vurabilir.
  • Sosyal içgüdüye sahip bir Tip Bir, mükemmellik motivasyonunu etik, sorumluluk sahibi ve özgeci olarak dışa vurabilir.

Kanatlar Neden Alt Tip Değildir?

Bir zamanlar kanatların alt tipleri oluşturduğu düşünülüyordu; ancak modern araştırmalar ve sayısız insanla yapılan görüşmeler, aynı tipteki bireyler arasındaki farkları anlamanın gerçek anahtarının 27 alt tip olduğuna işaret etmektedir.

Karşıt Tip Nedir?

Karşıt Tip Nedir?

Karşıt tip, ait olduğu tipin diğer iki alt tipinden farklı bir davranışsal ifade sergileyen Enneagram alt tipidir. Temel motivasyon, temel korku ve tutku aynıdır; ancak karşıt tip, tipinin alışıldık kalıbıyla tezat oluşturan bir tutum sergiler. Kimi zaman bambaşka bir tip gibi bile görünebilir.

Örneğin Tip 1'de alt tipler öfkeyi içlerinde tutarken karşıt tip olan SX 1 öfkeyi daha şiddetli biçimde dışa vurur. Ennea tipi 2 alt tipleri oldukça yardımsever olabilirken karşıt tip olan SP 2 başkaları için bir şeyler yapma konusunda daha isteksizdir. Ennea tipi 3 alt tipleri imajlarını sergilemek isterken karşıt tip olan SP 3 başarılarını gizler. Enneagram tipi 4 alt tipleri içsel duygularını son derece açık ifade ederken karşıt tip olan SP 4 daha metanetlidir. Ennea tipi 5 alt tipleri mesafelidir; karşıt tip olan SX 5 ise daha romantik ve duygusaldır. Ennea tipi 6 alt tiplerinin dışa vurduğu endişeye karşın, karşıt tip olan SX 6 korkusunun üstüne gidip tehlikeye atılabilir. Ennea tipi 7 alt tipleri kendi neşesini güvenceye alırken karşıt tip olan SO 7 başkalarının yararı için daha fazla fedakarlıkta bulunabilir. Enneagram 8 alt tipleri toplumsal normlara başkaldırırken karşıt tip olan SO 8 başkaları için mücadele etmek ister. Ennea tipi 9 alt tipleri rahatlık ve konfor arayabilirken karşıt tip olan SO 9 sıklıkla bir işkoliktir.

Karşıt tip, temel mesele ile başa çıkma konusunda genellikle kendi tipinin diğer iki alt tipinden farklı bir yol izler.

Karşıt Tip Nedir?

27 Enneagram Alt Tipi

9 Enneagram Tipinin üç içgüdüyle 27 Alt Tipe nasıl ayrıldığını keşfedin.

3 ALT TİPİ GÖRMEK İÇİN BİR TİP SEÇİN
Enneagram Tip 1'i Seçin Enneagram Tip 2'yi Seçin Enneagram Tip 3'ü Seçin Enneagram Tip 4'ü Seçin Enneagram Tip 5'i Seçin
Enneagram Tip 6'yı Seçin Enneagram Tip 7'yi Seçin Enneagram Tip 8'i Seçin Enneagram Tip 9'u Seçin
Dr. Claudio Naranjo'nun profil fotoğrafı

Claudio Naranjo Kimdir? Psikoloji Geçmişi ve Diğer Psikometrik Yetkinlikleri Nelerdir?

Dr. Claudio Naranjo; psikiyatr, psikoterapist ve yazar kimliğiyle Enneagram alt tiplerini modern psikolojiye kazandıran öncülerden biri kabul edilir. Naranjo'nun çalışmaları psikoterapi ve psikometri alanındaki geçmişinden beslenmiştir. Bireyin şimdiki andaki duygu ve duyumlarının farkındalığını vurgulayan Gestalt terapisi eğitimi almıştır. Kişilik özelliklerini ve bozukluklarını ölçmek için MMPI (Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri) gibi nesnel testlerden de yararlanmıştır. İnsan davranışını anlamaya yönelik kapsamlı bir çerçeve oluşturmak amacıyla bu yöntemleri Enneagram bilgisiyle bütünleştirmiştir.

1970 yılında Kaliforniya'ya taşınmadan önce Şili'de Oscar Ichazo'dan Enneagram'ı ve alt tiplerini öğrenmiş; ardından Enneagram'ı terapistler, yazarlar, sanatçılar ve ruhsal arayış içindekilerden oluşan gruplara öğretmiştir. Enneagram'ın psikoterapi ve kişisel gelişim amacıyla kullanımına yönelik kendi yaklaşımını geliştirmiştir.

Naranjo'nun Enneagram'a yaptığı önemli katkılar arasında dokuz tipi belirli psikolojik bozukluklarla ilişkilendirmesi, her tipin alt tiplerini ayrıntılandırması ve Enneagram'ı diğer psikolojik model ve çerçevelerle bütünleştirmesi yer alır. Tıp doktoru, psikiyatr, psikoterapist, yazar, eğitimci ve araştırmacı olarak etkileyici unvan ve yetkinliklere sahiptir. Naranjo aynı zamanda kişisel dönüşüm ve ruhsal uyanış üzerine atölyeler ve inzivalar sunan Seekers After Truth Institute (SAT) kurumunun da kurucusudur.

Dr. Claudio Naranjo'nun profil fotoğrafı

Alt Tipler Mesleki, Kişisel veya Ruhsal Gelişimde Nasıl Kullanılabilir?

Alt Tipler mesleki, kişisel veya ruhsal gelişimde nasıl kullanılabilir?

Enneagram; en derin korkularımıza, motivasyonlarımıza ve arzularımıza dair içgörüler sunarak gelişim için güçlü bir araç oluşturur. Dokuz Ennea tipinin her birinde, kendimizi ve başkalarını anlamamıza daha da fazla nüans ve derinlik katan üç farklı alt tip yer alır.

Alt tipinizi bilmek ve iEQ9 raporundaki gelişim etkinlikleri belgesini kullanmak, kişisel gelişim yolunuzu belirgin biçimde netleştirebileceği gibi ruhsal gelişim yolculuğunuzu da destekler. Tipimizin TUTKUSU kitaplarda anlatılandan çok daha farklı şekillerde tezahür edebileceğinden, tutkuyu kendimize has dışa vurma biçimimizi bize gösterecek olan alt tip karakterimizdir.

Ayrıca temel içgüdülerimizi dengeye kavuşturmamız büyük önem taşır. Dengeli ve mutlu bir yaşama uyanışta çoğu zaman en derin etkiyi bastırılmış içgüdü üzerine yapılan çalışmalar sağlar.

Kişisel gelişim için alt tiplerin kullanımı

Kişisel gelişim için alt tiplerin kullanımı

Baskın içgüdümüzü ve alt tipimizi anlamak; öz farkındalığımızı, mesleki gelişimimizi ve kişilerarası ilişkilerimizi geliştirmemize yardımcı olabilir. Farklı insanların içgüdülerini nasıl farklı biçimlerde dışa vurduğunu fark ederek başkalarıyla iletişimimizi ve empatimizi güçlendirebiliriz. İçgüdülerimizi dengelemenin ve sağlıklı şekilde ifade etmenin yollarını bularak alt tipimizi kişisel ve mesleki gelişimimizi ilerletmek için de kullanabiliriz.

Öz farkındalık

Ennea tipiniz içindeki üç alt tipi keşfederek kendinize has güçlü yönleriniz, zayıflıklarınız ve kör noktalarınız hakkında daha derin bir anlayış kazanabilirsiniz. Bu öz farkındalık, kişisel ve ruhsal gelişime doğru atılan belirleyici bir ilk adımdır.

Kişisel gelişim için alt tiplerin kullanımı
İlişki dinamikleri

İlişki dinamikleri

Çevrenizdekilerin alt tiplerini anlamak, ilişkilerinizi yönetmenize ve geliştirmenize destek olabilir. Örneğin sizinle aynı Ennea tipine sahip ancak alt tipi farklı biriyle ilişki içindeyseniz onun kendine özgü bakış açısına ve ihtiyaçlarına değer verip saygı duymayı öğrenebilirsiniz.

İyileşme ve dönüşüm

Baskın alt tipinizi tanıyıp diğer ikisini entegre etmek için çalışarak geçmiş yaraları sarabilir ve olumsuz kalıpları dönüştürebilirsiniz. Örneğin Kendini Koruma alt tipine sahip bir Tip Dokuzsanız çatışmadan kaçınma ve gelişimin yerine konforu koyma eğiliminde olabilirsiniz. Sosyal ve Bire-Bir alt tiplerini entegre ederek kendi adınıza sesinizi yükseltmeyi ve tutkularınızın peşinden daha cesurca gitmeyi öğrenebilirsiniz.

Ruhsal gelişim

Her alt tipin tutkudan erdemlere uzanan kendine has bir yolu ve Özsel armağanlarını ifade etme biçimleri vardır. Alt tipinizin engellerini ve eğilimlerini keşfederek ve size hitap eden uygulamaları bularak maneviyatla olan bağlantınızı ve dünyadaki amaç duygunuzu derinleştirebilirsiniz.

Integrative Enneagram iEQ9 Report

Tipleri okumak sadece bir başlangıç.
iEQ9 ile kendinizinkini keşfedin.

iEQ9 ile TİPİNİZİ ÖĞRENİN

Kişiselleştirilmiş bir raporda tipinizi, alt tipinizi ve gelişim yolunuzu görün. iEQ9 akıllı ve dinamik olarak uyarlanan bir ankettir: Sorular verdiğiniz yanıtlara göre değişir, böylece her katılımcı 2.000'den fazla soru havuzundan seçilen 175 soruyu yanıtlar. Yaklaşık 30 dakika sürer; raporunuz Enneagram profilinizi, alt tipinizi (27 alt tipten biri), Merkezleri, her iki komşu kanat tipinin etkisini, Hatları, Entegrasyon Düzeylerini ve altı Gerginlik boyutunu kapsar. Beş dilde 63.944 kişi üzerinde geçerliliği kanıtlanmıştır. Raporlar USD 60'tan başlamaktadır. Değerlendirme bağlantınızı açmadıysanız 30 gün içinde tam iade.

Enneagram Testinizi Alın

Zaten iEQ9 Sonuçlarınız Var mı?

Raporumu E-postayla Gönder   veya   Professional Rapora Yükseltin

Gezinme